Jezioro Wonieść Śmigiel

Jezioro Wonieść to rozległy zbiornik retencyjny o powierzchni 777 hektarów, położony w gminie Śmigiel w powiecie kościańskim. Rozciąga się na długości niemal 13 kilometrów wśród lasów, łąk i pól uprawnych Wielkopolski. To miejsce, gdzie historia spotyka się z przyrodą – pod lustrem wody kryje się bowiem pięć dawnych jezior, które połączono w jeden duży akwen w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku.

Historia zbiornika – pięć jezior pod jedną taflą

Budowa zbiornika trwała od 1974 do 1983 roku, choć niektóre źródła podają lata 1978-82. Pod wodą zniknęły wówczas jeziora: Wonieskie, Jezierzyckie, Wojnowickie, Witosławskie i Drzeczkowskie. Lustro wody podniosło się o półtora do niemal trzech metrów ponad pierwotny poziom tych naturalnych akwenów.

Nie był to jednak zupełnie nowy pomysł. Kronikarz Jan Długosz wspominał w swoich zapiskach o wielkim jeziorze Wonieść, które rozciągało się od Osiecznej aż po Kurzą Górę pod Kościanem. Współczesny zbiornik jest więc w pewnym sensie odtworzeniem stanu sprzed wieków, kiedy te tereny pokrywała większa powierzchnia wodna.

Utworzenie zbiornika mocno zmieniło lokalny ekosystem – zanikła roślinność szuwarowa, a na jej miejsce pojawiła się turzyca bagienna. Rośliny zanurzone albo znalazły się w ciemnej czeluści głębszego jeziora, albo po sezonowym spuszczeniu wody wysychają na słońcu.

Po co powstał zbiornik Wonieść

Głównym zadaniem jeziora jest retencja wody dla potrzeb rolnictwa oraz ochrona przeciwpowodziowa terenów położonych powyżej Kościana. Zbiornik magazynuje wodę, która służy również do nawadniania okolicznych stawów rybnych. Gospodarka wodna prowadzona jest w rocznym cyklu – od marca następuje napełnianie do maksymalnego poziomu, potem wodę stopniowo spuszcza się, aby zapewnić rezerwę na wypadek letnich powodzi. Od końca września zbiornik jest systematycznie opróżniany.

W suchych latach różnice są naprawdę widoczne. Jadąc drogą z Gniewowa do Gryżyny wzdłuż zbiornika, można zobaczyć odkryte dno jeziora i przekonać się, jak bardzo poziom wody zależy od opadów i potrzeb gospodarczych.

Co można robić nad Jeziorem Wonieść

Mimo że zbiornik pełni przede wszystkim funkcje użytkowe, nad jego brzegami powstały nieliczne ośrodki wypoczynkowe i prywatne domki rekreacyjne. Znajduje się tu plaża z kąpieliskiem, więc w upalne dni można się wykąpać w czystej wodzie otoczonej zielenią.

Dla żeglarzy działa przystań Kościańskiego Klubu Żeglarskiego. Rozległy akwen o powierzchni prawie 780 hektarów i szerokości od 200 do 1300 metrów daje sporo miejsca do pływania. Maksymalna głębokość sięga 17,2 metra, choć dno jest w większości piaszczyste, miejscami porośnięte roślinnością wodną.

Przez zbiornik przebiega popularny szlak kajakowy, którym można dopłynąć aż do Warty. To świetna opcja dla miłośników wielodniowych spływów – trasa wiedzie przez spokojne, dzikie tereny, gdzie natura ma jeszcze swoje prawa.

Wędkarstwo na Wonieściu

Jezioro Wonieść to cenione łowisko wędkarskie o charakterze leszczowym. Akwen jest regularnie zarybiany przez gospodarstwo rybackie z Osiecznej – zarówno wiosną, jak i jesienią do wody trafia po kilkaset kilogramów narybku karpia. W jeziorze można złowić leszcze, karpie, karasi, szczupaki, sandacze i okonie. Wędkarze wyławiali tu okazy tołpygi ważące około 8 kilogramów.

Łowiskiem gospodaruje Koło PZW Nr 202 Kościan Miasto, wchodzące w skład Okręgu PZW w Poznaniu. Obowiązuje zakaz wędkowania z zapór i wałów jeziora. Wędkować można na podstawie karty wędkarskiej PZW.

Jesienne zarybianie to lokalny rytuał – w Jezierzycach pojawia się samochód gospodarstwa rybackiego, który specjalnym foliowym rękawem wypuszcza do jeziora setki kilogramów kroczka karpia z hodowli w Zglińcu.

Obszar ochrony ptaków

Na terenie obejmującym okolice jeziora o powierzchni 2802 hektarów ustanowiono obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 PLB300005 „Zbiornik Wonieść”. To ważny punkt na mapie ornitologicznej regionu – zbiornik i otaczające go lasy, łąki oraz pola uprawne stanowią cenne siedlisko dla wielu gatunków ptaków wodno-błotnych.

Dla obserwatorów przyrody to dodatkowy atut tego miejsca. Warto zabrać lornetkę i poświęcić trochę czasu na obserwację ptactwa, zwłaszcza podczas sezonowych migracji.

Dla kogo jest Jezioro Wonieść

To miejsce spodoba się przede wszystkim wędkarzom szukającym spokojnego łowiska z dobrym pogłowiem ryb. Rodziny z dziećmi znajdą tu plażę i możliwość kąpieli, choć infrastruktura nie jest tak rozbudowana jak przy popularniejszych jeziorach turystycznych. Żeglarze docenią przestrzeń i warunki do pływania, a kajakarze – możliwość włączenia zbiornika w dłuższą trasę.

Miłośnicy przyrody i ptaków znajdą tu ciszę i możliwość obserwacji dzikiej fauny. Jezioro Wonieść to raczej miejsce dla tych, którzy szukają kontaktu z naturą bez tłumów i nadmiernej komercjalizacji.

Informacje praktyczne – dojazd i okolice

Zbiornik znajduje się w pobliżu wsi Wonieść w gminie Śmigiel, w powiecie kościańskim w województwie wielkopolskim. Dojazd z Kościana czy Śmigla nie sprawia problemów – lokalnymi drogami można dojechać do kilku punktów nad brzegiem jeziora, w tym do miejscowości Wonieść, Gniewowo i Jezierzyce.

Warto zaplanować wizytę między wiosną a końcem lata, kiedy zbiornik jest napełniony wodą. Od jesieni poziom wody systematycznie spada ze względu na cykl gospodarki wodnej, co może ograniczyć możliwości kąpieli czy cumowania łodzi.

Jezioro Wonieść nie ma biletów wstępu ani określonych godzin otwarcia – to naturalny akwen dostępny przez cały rok. Koszty mogą dotyczyć ewentualnego wynajmu sprzętu wodnego w ośrodkach wypoczynkowych nad brzegiem lub zakupu zezwolenia wędkarskiego PZW, jeśli ktoś planuje łowienie ryb. Na spokojny spacer wzdłuż brzegu lub piknik warto przeznaczyć przynajmniej 2-3 godziny, choć wędkarze i kajakarze spędzą tu z pewnością cały dzień.